ผักโขม ผักสวนครัว สมุนไพร นิยมรับประทานเป็นอาหาร ลักษณะของผักโขมเป็นอย่างไร สรรพคุณของผักโขม บำรุงร่างกาย บำรุงสายตา  บำรุงเลือด  บำรุงผิว ลดไขมันในเลือด มีเบต้าแคโรทีนสูง โทษของผักโขมมีอะไรบ้าง

ผักโขม สมุนไพร ผักสวนครัว สรรพคุณของผักโขม

ต้นผักโขม ( Amaranth ) ชื่อวิทยาศาสตร์ของผักโขม คือ Amaranthus blitum subsp. oleraceus (L.) Costea สำหรับชื่อเรียกอื่นๆ ของผักโขม เช่น ผักโหม ผักหม ผักโหมเกลี้ยง กระเหม่อลอเตอ เป็นต้น ผักโขม จัดอยู่ในพืชตระกูลต้นบานไม่รู้โรย เป็นผักสวนครัว สามารถพบได้ทั่วไปตามธรรมชาติ เช่น ริมทาง ป่าละเมาะ ป่ารกร้าง เทือกสวนไร่ชาวนา เป็นต้น เป็นพืชที่ขึ้นและเติบโตได้ง่าย

สายพันธ์ผักโขม

สำหรับสายพันธ์ผักโขม ที่นิยมปลูกในประเทศไทย มีอยู่หลายสายพันธุ์ ซึ่งสามารถแบ่งได้ 4 สายพันธุ์ ประกอบด้วย ผักโขม ผักโขมสวน ผักโขมหัด ผักโขมหนาม โดยรายละเอียด มีดังนี้

  • ผักโขมบ้าน จะมีลักษณะใบกลมเล็ก มีลำต้นเล็ก ก้านของใบเป็นสีแดง ใบสีเขียวเหลือบแดง สมามรถนำมาใช้ ลดไข้ ขับเสมหะ ขับปัสสาวะ เมื่อต้มเอาน้ำมาอาบ มีสรรพคุณในการแก้คันได้เป็นอย่างดี
  • ผักโขมหนามSpiny amaranth ) จะมีลักษณะลำต้นสูง มีใบใหญ่ มีหนาม ตามช่อของดอก หากจะนำผัดโขมหนามมาทำอาหาร เราจะนำมาใช้เฉพาะยอดอ่อน สามารถนำมาใช้เป็นยาขับปัสสาวะ แก้ตกเลือด แก้หนองใน แก้แน่นท้อง แก้กลากเกลื้อน ขับน้ำนม ลดไข้ แก้อาการลิ้นเป็นฝ้าของเด็ก
  • ผักโขมสวนRed amaranth ) จะมีลักษณะใบสีเขียว  เส้นกลางของใบสีแดง
  • ผักโขมจีน ( Chinese Spinachจะมีลักษณะต้นใหญ่ ใบสีเขียว หยัก มีกลิ่นฉุน

ลักษณะของต้นผักโขม

ต้นผักโขม เป็นไม้พุ่มเตี้ย ชอบดินร่วนซุยและชุ่มชื้น ใบยาวเหมือนขนนกขนาดสั้น สามารถขยายพันธ์โดยการเพาะเมล็ดพันธ์ สามารถปลูกได้ตลอดทั้งปี ลักษณะของต้นผักโขม มีดังนี้

  • ลำต้นผักโขม ความสูงประมาณ 30 ถึง 100 เซ็นติเมตร ลำต้นอวบน้ำ สีเขียว แตกกิ่งก้านสาขามาก โคนลำต้นสีแดงอมน้ำตาล
  • ใบผักโขม ลักษณะเป็นใบเดี่ยว คล้ายรูปสามเหลี่ยม ผิวใบเรียบ ขอบใบเรียบ ใบมีขนเล็กน้อย ขอบใบเรียบ หลังใบเป็นคลื่นเล็กน้อย
  • ดอกผักโขม ออกดอกเป็นช่อ ดอกมีสีม่วงปนเขียว ดอกออกตามซอกใบและปลายกิ่ง
  • เมล็ดผักโขม อยู่ที่ดอก เมล็ดมีลักษณะกลม ขนาดเล็ก สีน้ำตาลดำ

คุณค่าทางโภชนาการของผักโขม

ผักโขม นิยมรับประทานใบและลำต้นเป็นอาหาร ซึ่งนักโภชนาการได้ศึกษาคุณค่าทางอาหารของผักโขม โดยผักโขมขนาด ขนาด 100 กรัม ให้พลังงานมากถึง 23 กิโลแคลลอรี่ มีสารอาหารสำคัญ ประกอบด้วย โปรตีน 5.2 กรัม ไขมัน 0.80 กรัม คาร์โบไฮเดรต 6.70 มิลลิกรัม แคลเซียม 341 มิลลิกรัม ฟอสฟอรัส 76 มิลลิกรัม ธาตุเหล็ก 4.10 มิลลิกรัม วิตามินบี1 0.01 มิลลิกรัม วิตามินบี2 0.37 มิลลิกรัม วิตามินซี 120 มิลลิกรัม ไนอาซีน 1.80 มิลลิกรัม และ เบต้าแคโรทีน 558.76 RE

สรรพคุณของผักโขม

สำหรับการใช้ประโยชน์จากผักดขม ด้านการบำรุงร่างกายและการรักษาโรค สามารถใช้ประโยชน์จาก ราก ใบ ลำต้น โดยสรรพคุณของผักโขม มีดังนี้

  • ทั้งต้นของผักโขม สรรพคุณบำรุงกำลัง ช่วยบำรุงผิว ช่วยชะลอวัย ช่วยบำรุงสายตา ช่วยบำรุงกระดูกและฟัน ช่วยชะลอความเสื่อมของสมอง ช่วยบำรุงสมอง ช่วยบำรุงเลือด ช่วยลดความเสี่ยงโรคหัวใจ ช่วยเจริญอาหาร ช่วยลดระดับคอเลสเตอรอลในเลือด ช่วยควบคุมความดันโลหิตให้อยู่ในระดับปกติ ช่วยลดความเสี่ยงโรคมะเร็ง ช่วยขับสารพิษออกจากร่างกาย แก้อาการบิด ลดอาการแน่นท้อง ช่วยขับถ่าย รักษาโรคริดสีดวงทวาร แก้อาการปวดท้องประจำเดือน แก้ผดผื่นคัน รักษาฝี รักษากลากเกลื้อน รักษาแผลพุพอง แก้อาการช้ำใน ลดความอ้วน บำรุงครรภ์ ช่วยบำรุงน้ำนม
  • รากผักโขม สรรพคุณช่วยลดไข้ ช่วยขับปัสสาวะ
  • ใบสด สรรพคุณช่วยรักษาแผลสด

โทษของผักโขม

สำหรับการรับประทานผักโขม มีข้อควรระวัง เนื่องจากในผักโขมสดมีสารออกซาเลต ( Oxalate ) สูง ซึ่งเป็นสารที่ทำให้กิดนิ่ว และ ทำให้เกิดข้ออักเสบ โรคเกาต์ ข้ออักเสบรูมาตอยด์ การรับประทานผักโขมควรทำให้สุกก่อน เพื่อให้สารออกซาเลตลดปริมาณลง

มะเฟือง ไม้ผลรูปดาว นิยมรับประทานผลมะเฟืองสุก ลักษณะของต้นมะเฟืองเป็นอย่างไร สรรพคุณของมะเฟือง เช่น ช่วยขับปัสสาวะ ขับเสมหะ บำรุงร่างกาย โทษของมะเพือง มีอะไรบ้าง

มะเฟือง ผลไม้ สมุนไพร สรรพคุณของมะเฟือง

ต้นมะเฟือง เป็นพืชไม่ผลัดใบ เติบโตได้ดีในอากาศร้อนชื้น ไม่ชอบอากาศหนาว ซึ่งมีถิ่นกำเนิดจากประเทศอินโดนีเชีย และ มาเลเชีย ต่อมามีการแพร่กระจายเข้าสู่ประเทศแถบ ประเทศไทย พม่า ลาว ปัจจุบันมะเฟือง เป็นพืชที่มีความต้องการการบริโภคสูงในประเทศแถบทวีปยุโรป ผลไม้ส่งออก พืชเศรษฐกิจที่น่าสนใจ เนื่องจากมีคาร์โบไฮเดรท วิตามินซี วิตามิน B5 วิตามินเค ฟอสฟอรัส ไฟเบอร์สูง

ต้นมะเฟือง ( Star fruit ) ชื่อวิทาศาสตร์ของมะเฟือง คือ acerrhoa carambola L สำหรับชื่อเรียกอื่นๆของมะเฟือง เช่น เฟือง เป็นต้น นิยมทานผลอาหาร สรรพคุณเด่นของมะเฟือง เช่น บำรุงผิว ลดการเกิดสิว ช่วยขับปัสสาวะ แก้เครียด ช่วยให้นอนหลับ แก้ไอ ขับเสมหะ แก้ร้อนใน บำรุงธาตุ บำรุงร่างกาย แก้อ่อนเพลีย ลดความร้อนในร่างกาย ป้องกันโรคโลหิตจาง รักษาโรคเลือดออกตามไรฟัน รักษานิ่ว

สายพันธุ์มะเฟือง

สำหรับมะเฟือง โดยทั่วไปมี 2 สายพันธ์ คือ สายพันธ์มะเฟืองหวาน และ สายพันธ์มะเฟืองเปรี้ยว ซึ่งสายพันธุ์มะเฟืองที่พบในประเทศไทย จะเป็นพันธุ์ท้องถิ่นที่มีการปลูกมาตั้งแต่ดั้งเดิม ซึ่งสายพันธุ์มะเฟืองที่พบในไทย มี 6 สายพันธ์ คือ สายพันธ์พื้นเมือง สายพันธ์ศรีเวียง สายพันธ์ดาราสยาม สายพันธ์ไต้หวัน สายพันธ์กวางตุ้ง และ สายพันธ์มาเลเซีย โดยรายละเอียด ดังนี้

  • มะเฟืองสายพันธุ์พื้นเมือง เป็นพันธุ์ที่ไม่นิยมปลูก เนื่องจากผลรสเปรี้ยวมาก
  • มะเฟืองสายพันธุ์ศรีเวียง เป็นสายพันธ์ที่กลายพันธุ์มาจากสายพันธุ์ดั้งเดิม ลักษณะเด่นผลดิบและผลสุกมัรสหวานมาก ผลมีสีเหลือง เหลืองอมส้ม
  • มะเฟืองสายพันธุ์ดาราสยาม ลักษณะเด่นของสายพันธุ์นี้ คือ มีความหวานมาก
  • มะเฟืองสายพันธุ์ไต้หวัน ลักษณะพิเศษ คือ ผลขนาใหญ่ และ มีรสหวาน เป็นสานพันธุ์จากประเทศไต้หวัน
  • มะเฟืองสายพันธุ์กวางตุ้ง ลักษณะคล้ายสายพันธ์ไต้หวัน คือ ผลขนาดใหญ่ รสหวาน แต่สีผลค่อนข้างขาวนวล ขอบเหลี่ยมมีสีเขียว
  • มะเฟืองสายพันธุ์มาเลเชีย เป็นมะเฟืองสายพันธ์ที่ได้รับความนิยมสูง เน่ืองจากผลใหญ่ รสหวานอมเปรี้ยว เป็นสายพันธุ์ที่นิยมปลูกมากที่สุด ซึ่งมะเฟืองสายพันธุ์มาเลเชีย แบ่งได้อีก 2 พันธุ์ คือ สายพันธ์ B10 และ สายพันธุ์ B17

คุณค่าทางโภชนาการของมะเฟือง

สำหรับการบริโภคมะเฟืองเป็นอาหาร นิยมบริโภคผลของมะเฟืองเป็นอาหาร อาหารที่มีมะเฟือง เช่น น้ำมะเฟือง แหนมเนือง สลัดหมูย่าง เป็นต้น นักโภชนาการได้ศึกษาคุณค่าทางโภชนาการของผลมะเฟือง ขนาด 100 กรัม พบว่าให้พลังงานมากถึง 34 กิโลแคลอรี่ มีสารอาหารสำคัยประกอบด้วย โปรตีน 0.4 กรัม ไขมัน 0.1 กรัม คาร์โบไฮเดรต 7.8 กรัม กากใยอาหาร 0.9 กรัม แคลเซียม 9 มิลลิกรัม ฟอสฟอรัส 15 มิลลิกรัม ธาตุเหล็ก 0.9 มิลลิกรัม วิตามินบี1 0.02 มิลลิกรัม วิตามินบี2 0.17 มิลลิกรัม ไนอะซีน 0.8 มิลลิกรัม วิตามินซี 28 มิลลิกรัม และ เบต้าแคโรทีน 3.19 RE

ลักษณะของต้นมะเฟือง

ต้นมะเฟือง เป็นไม้ผล ทรงฟุ่ม ไม่มีการผลัดใบ ให้เป็นร่มเงาได้ดีมาก สามารถขยายพันธ์โดยการตอนกิ่ง เพาะเมล็ดพันธ์ สามารถเจริญเติบดตได้ดีในพื้นที่ร้อนชื้น ไม่ชอบอาการหนาว ลักษณะของต้นมะเฟือง มีดังนี้

  • ลำต้นมะเฟือง มีความสูงประมาณ 10 เมตร เปลือกลำต้นเรียบ สีน้ำตาลอมดำ มีรอยแตกตามยาวไปทั่ว ลำต้นแตกกิ่งก้านจำนวนมาก
  • ใบมะเฟือง ลักษณะเป็นใบใบเดี่ยว ก้านใบยาว ใบย่อยเรียงเป็นคู่ๆจนถึงปลายก้านใบ ใบมะเฟืองคล้ายใบมะยม แต่ใบมะเฟืองจะป้อมกว่า ฐานใบมน ปลายใบแหลม ก้านใบสีม่วงแดง ใบอ่อนมีสีม่วงแดง ใบแก่สีเขียว ขอบใบเรียบ ใบเป็นมัน ใบมีขนปกคลุม
  • ดอกมะเฟือง ออกดอกเป็นช่อ ออกดอกตามกิ่งและลำต้น ช่อดอกยาว ดอกตูมมีสีม่วงแดง ดอกบานจะมีสีแดงม่วง สีขาว หรือชมพู
  • ผลมะเฟือง ผลเป็นเหลี่ยม ลักษณะเป็นแฉกคล้ายรูปดาว  ผลอ่อนจะมีสีเขียว ผลสุกจะเป็นสีเหลือง ภายในผลฉ่ำน้ำ มีรสชาติแล้วแต่สายพันธ์ ภายในผลมีเมล็ด 5 – 12 เมล็ดต่อผล แต่บางสายพันธุ์จะมีเมล็ดน้อยหรือไม่มีเมล็ดเลย ผลมะเฟืองจะเริ่มหลังจากดอกมะเฟืองบานแล้วประมาณ 60 วัน

สรรพคุณของมะเฟือง

มะเฟือง สามารถนำมาใช้ประโยชน์ทางยาและการบำรุงร่างกาย นำมาเป็นสมุนไพรรักษาโรค  ซึ่งสามารถใช้ประโยชน์จากหลายส่วน ตั้งแต่ ผล เมล็ด ใบ ดอก เปลือก และ ราก สรรพคุณของมะเฟือง มีดังนี้

  • ผลมะเฟือง สรรพคุณทำให้ชุม่คอ แก้คอแห้ง บำรุงเหงือกและฟัน ลดเลือดออกตามไรฟัน ช่วยขับเสมหะ แก้เจ็บคอ แก้อาเจียน แก้เมารถ ช่วยลดความเครียด ช่วยทำให้ผ่อนคลาย เป็นยาระบาย ช่วยในการขับถ่าย ช่วยขับระดู ช่วยขับน้ำลาย ช่วยเจริญอาหาร ช่วยขับปัสสาวะ รักษาหนองใน ช่วยเสริมสร้างภูมต้านทาน ช่วยลดไขมันในเส้นเลือด แก้ร้อนใน แก้อาการท้องเสีย
  • เมล็ดมะเฟือง มีรสขม สรรพคุณแก้ปวดเมื่อย ช่วยให้นอนหลับง่าย แก้ดีซ่าน ช่วยขับระดู บรรเทาอาการปวดท้อง
  • ใบมะเฟือง สรรพคุณใช้รักษาแผลสด ลดไข้ ช่วยดับร้อน ช่วยขับปัสสาวะ แก้โรคนิ่ว แก้ปัสสาวะขัด รักษารังแค ช่วยห้ามเลือด บรรเทาอาการแผลจากแมลงกัดต่อย แก้ปวด
  • ดอกมะเฟือง สรรพคุณช่วยลดไข้ ช่วยขับพยาธิ และ ช่วยขับสารพิษ
  • เปลือกต้นมำเฟือง สรรพคุณช่วยรักษาแผล แก้ท้องเสีย
  • รากมะเฟือง สรรพคุณแก้ปวดหัว แก้ปวดเมื่อย บรรเทาอาการแน่นท้อง

โทษของมะเฟือง

สำหรับการใช้ประโยชน์หรือการรับประทานมะเฟือง มีข้อควรระวัง เนื่องจากผลของมะเฟืองนั้นมีกรดออกซาลิกสูง ทำให้ไตทำงานหนัก เป้นสาเหตุของโรคต่างๆตามมาได้ หากรับประทานมากเกินไป โทษของมะเฟือง มีดังนี้

  • ผลมะเฟืองมีกรดออกซาลิกสูง ทำให้ไตทำงานหนัก ผู้ป่วยโรคไตไม่ควรรับประทานมะเฟือง
  • ผู้ป่วยที่รับประทานยาลดไขมัน หรือ ยาคลายเครียด ไม่ควรรับประทานมะเฟือง เนื่องจากมะเฟืองมีฤทธิ์ไปต่อต้านการทำงานของตัวยา
  • มะเฟืองมีสรรพคุณช่วยขับระดู สำหรับสตรีมีครรภ์ไม่ควรใช้ประโยชน์หรือรับประทานมะเฟือง อาจทำให้ตกเลือด แท้งลูกได้
  • มะเฟืองมีกรดออกซาลิกสูง สามารถเพิ่มโอกาสการเกิดนิ่วในทางเดินปัสสาวะ หรือ นิ่วในไตได้
ขายถุงกระสอบ ถุงกระสอบ ถุงสายรุ้ง ขายถุงสายรุ้ง
โรคและการรักษาโรค

โรคฉี่หนู แล็คโตสไปโรซิส โรคติดเชื้อ โรคระบบประสาท
โรคฉี่หนู หรือ โรคเลปโตสไปโรซิส

ท้องร่วง ท้องเสีย ขี้แตก โรคติดเชื้อ
ท้องร่วงจากเชื้ออีโคไล (E. coli)
ไตอักเสบ โรคไต โรคไม่ติดต่อ โรคไตอักเสบ
โรคไตอักเสบ
โรคไตรั่ว โรคไต ไตอักเสบเนโฟรติก ภาวะไตรั่ว
โรคไตรั่ว หรือ ไตอักเสบเนโฟรติก
โรคไตวายเฉียบพลัน โรคไต ภาวะไตวาย โรคไม่ติดต่อ
ไตวายเฉียบพลัน
โรคไตวายเรื้อรัง โรคไต ไตบายเรื้อรัง โรคไม่ติดต่อ
ไตวายเรื้อรัง
โรคไต ภาวะถุงน้ำในไต โรคถุงน้ำในไต โรคไม่ติดต่อ
โรคถุงน้ำในไต
โรคนิ่วในไต ภาวะไตอักเสบ โรคไต โรคไม่ติดต่อ
โรคนิ่วในไต
โรคต่างๆ

โรคสมอง โรคเกี่ยวกับระบบความจำ โรคเกี่ยวกับสมอง สมองผิดปรกติ
โรคสมอง

โรคในช่องปาก ความผิดปรกติใชช่องปาก โรคปาก การรักษาโรค
โรคในช่องปาก
โรคกระดูก โรคข้อ เกี่ยวกับข้อและกระดูก การรักษาโรค
ข้อและกระดูก
โรคระบบทางเดินอาหาร โรคในช่องท้อง โรคระบบย่อยอาหาร โรคระบบขับถ่าย
ระบบทางเดินอาหาร
โรคระบบทางเดินหายใจ โรคเกี่ยวกับการหายใจ โรคปอด โรคในช่องอก
ระบบทางเดินหายใจ
โรคไต โรคระบบกรองเลือด ระบบไตผิดปรกติ โรคต่างๆ
โรคไต
สมุนไพร แยกตามสรรพคุณ

สมุนไพรบำรุงเหงือกและฟัน สมุนไพร สมุนไพรไทย
บำรุงเหงือกและฟัน

สมุนไพรแก้หอบหืด สมุนไพร สมุนไพรไทย
รักษาหืดหอบ
สมุนไพรแก้ท้องเสีย สมุนไพร สมุนไพรไทย
แก้ท้องเสีย
สมุนไพรสมองและระบบประสาท สมุนไพร สมุนไพรไทย
บำรุงระบบประสาท
สมุนไพรรักษาหลอดลมอักเสบ สมุนไพร สมุนไพรไทย
รักษาหลอดลมอักเสบ
สมุนไพรช่วยขับประจำเดือน สมุนไพร สมุนไพรไทย
ช่วยขับประจำเดือน
สมุนไพรบำรุงหัวใจ สมุนไพร สมุนไพรไทย
บำรุงหัวใจ
สมุนไพรช่วยลดไข้ สมุนไพร สมุนไพรไทย
ช่วยลดไข้
เรื่องสมุนไพรน่ารู้

ผักชีฝรั่ง สมุนไพร สมุนไพรไทย สรรพคุณของผักชีฝรั่งผักชีฝรั่ง

ซ่อนกลิ่น สมุนไพร สมุนไพรไทย สรรพคุณซ่อนกลิ่นซ่อนกลิ่น
ข่า สมุนไพร สมุนไพรไทย พืชสวนครัวข่า
กุยช่าย สมุนไพร สมุนไพรไทย ผักสวนครัวกุยช่าย
ว่านโด่ไม่รู้ล้ม สมุนไพร สมุนไพรไทย เพิ่มสมรรถภาพทางเพศว่านโด่ไม่รู้ล้ม
บัว บัวหลวง สมุนไพร สมุนไพรไทยบัวหลวง

อ้อย ต้นอ้อย สมุนไพร สมุนไพรไทยอ้อย
กวาวเครือ สมุนไพร สมุนไพรไทย ทำให้นมโตกวาวเครือขาว