โรคท้องมาน หมายถึง ความผิดปรกติของร่างกายจากภาวะมีน้ำขังอยู่ในช่องท้องปริมาณมาก โดยเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น โรคตับแข็ง โรคมะเร็งตับ โรคหัวใจล้มเหลว โรคไต เป็นต้น การรักษาและการป้องกันโรคทอย่างไร ท้องบวม โรคท้องโตผิดปรกติ

โรคท้องมาน โรคท้องโต โรคท้องบวม โรคตับ

ความหมายของโรคท้องมาน จากพจนานุกรมราชบัณฑิตย์สถาน พ.ศ. 2542 ท้องมาน ท้องบวม หมายถึง ชื่อโรคจำพวกหนึ่ง มีอาการให้ท้องโตเหมือนสตรีมีครรภ์ ภาวะที่เกิดมีน้ำคั่งในช่องท้องมากผิดปกติ จนเป็นสาเหตุให้ท้องขยายใหญ่โตขึ้น

ชนิดของโรคท้องมาน

โรคท้องมาน นั้นโดยทั่วไปสามารถแบ่งชนิดของโรคได้ 2 ชนิด คือ Serum Ascites Albumin Gradient (SAAG) และ ascites neutrophil โดยแบ่งจากปริมาณน้ำในท้องและสาเหตุของการท้องโต รายละเอียด ดังนี้

  • Serum Ascites Albumin Gradient (SAAG) คำนวณจากอัตราส่วนของโปรตีนแอลบูมินในน้ำที่ขังนช่องท้อง เปรียบเทียบกับระดับของโปรตีนแอลบูมินในเลือด
  • ascites neutrophil มากกว่า 250 cells/ml หรือมากกว่า 50% บ่งว่าผู้ป่วยน่าจะมีการติดเชื้อของน้ำในช่องท้อง และหากสงสัยว่ามีมะเร็งหรือ pancreatic ascites ก็ควรส่งตรวจ cytology หรือ amylase ร่วมด้วย

ปัจจัยเสี่ยงที่มำให้เกิดโรคท้องมาน

การเกิดภาวะน้ำขังในช่องท้องนั้น สามารถสรุปปัจจัยการเกิดโรคได้ ดังนี้

  • การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ ทั้งชนิด B และ C
  • การดื่มสุราบ่อย จนเป็นโรคพิษสุราเรื้อรัง
  • มีภาวะเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจ โระมะเร็ง และ โรคไต
  • การติดเชื้อที่ช่องท้อง เช่น ติดเชื้อวัณโรค เยื่อบุช่องท้องอักเสบ เป็นต้น

สาเหตุของการเกิดโรคท้องมาน

จากปัจจัยของการเกิดโรค เราจึงสามามารถสรุปสาเหตุของการเกิดโรคท้องมาน ได้ดังนี้

  • โรคตับ ร้อยละ75 ของผู้ป่วยที่มีอาการท้องมาน จะมีภาวะป่วยโรคตับแข็ง น้ำในช่องท้องมีผลมาจากความดันเลือดในตับสูงขึ้น ร้อยละ 50 ของผู้ป่วยโรคตับแข็ง มีภาวะโรคท้องมาน 10 ปี มีอาการท้องบวม เท้าบวม มีน้ำในช่องอก มีอัตราการเสียชีวิตสูง
  • โรคมะเร็งในช่องท้อง เช่น มะเร็งรังไข่ หรือ เชื้อมะเร็งที่กระจายเข้าสู่ช่องท้อง เป็นต้น ร้อยละ 15 ของผู้ป่วยโรคท้องมาน เป็นโรคมะเร็ง
  • มีอาการภาวะหัวใจล้มเหลว
  • เป็นผุ้ป่วยโรคไต
  • ขาดสารอาหาร มีภาวะขาดแอลบูมิน เป็น โปรตีนจากไข่ขาว
  • เกิดภาวะการอักเสบที่ช่องท้อง เช่น ติดเชื้อวัณโรค โรคภูมิแพ้
  • เกิดภาวะโรคตับอ่อนอักเสบ ส่วนใหญ่เกิดจากการดื่มสุรา หรือ การเกิดอุบัติเหตุกระทยที่ตับอ่อน
  • การอุดตันของหลอดเลือดใหญ่ที่ตับ

อาการโรคท้องมาน

สำหรับความรุนแรงของโรคท้องมาน แบ่งออกเป็น 3 ระดับ เรียกว่า Grading of ascites โดยรายละเอียดดังนี้

  • ระดับที่ 1 ( Grade 1) มีอาการของโรคท้องมานเพียงเล็กน้อย สามารถตรวจพบได้โดยการอัลตร้าซาวน์
  • ระดับที่ 2 ( Grade 2) มีอาการของโรคปานกลาง การตรวจร่างกายประจำปี สามารถพบได้
  • ระดับที่ 3 ( Grade 3) มีอาการหนัก มีภาวะท้องตึงแน่น

ผู้ป่วยโรคท้องมาน สามารถสังเกตุอาการของโรคได้ โดยมีลักษณะของโรค ดังนี้

  • ท้องโต แน่นท้อง อาจทำให้หนังท้องปริและมีน้ำซึมออกมาได้ ในบางรายพบว่ามีสารน้ำในเยื่อหุ้มปอดร่วมด้วย
  • มีอาการเหนื่อยหอบและหายใจติดขัด
  • น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
  • คลื่นไส้อาเจียน
  • เบื่ออาหาร
  • อาการของป่วยจากตับ เช่น ดีซ่าน นมโต ฝ่ามือแดง เป็นต้น

การวินิจฉัยโรคท้องมาน

การตรวจวินิจฉัยดรคแพทยืจะทำการ ตรวจร่างกาย และ สอบถามประวัติการเกิดโรคตับ โรคไต โรคหัวใจ และ โรคมะเร็ง แพทย์จะทำการตรวจเลือดเพื่อดูการทำงานของตับ ดูดน้ำในช่องท้องออกมาตรวจ อัลตราซาวน์ช่วยในการเจาะดูดสารน้ำในช่องท้อง

การรักษาโรคท้องมาน

การรักษาโรคท้องมาน ต้องทราบสาเหตุของการเกิดโรค ก่อนและรักษาที่สาเหตุของโรค โดยแนวทางการรักษาโรคท้องมาน การรักษาเพื่อลดระดับน้ำในท้องทำให้ผู้ป่วยสบายขึ้น ช่วยรักษาสมดุลของเกลือ และช่วยในการปรับละดับน้ำในร่างกายและหลอดเลือดมีรายละเอียด ดังนี้

  • การรักษาอาการท้องมานขึ้นกับโรคที่เป็นสาเหตุ
  • ถ้าเกิดจากโรคมะเร็งแพร่กระจาย แพทย์จะพิจารณาให้การรักษาด้วยการผ่าตัดและเคมีบำบัด
  • ปรับเรื่องการกินอาหาร ลดอาหารที่มีโซเดียม และ อาหารที่มีรสเค็ม
  • รักษาโรคตับ ในผู้ป่วยที่มีสาเหตุจากโรคตับแข็ง ให้จำกัดปริมาณโซเดียมในร่างกาย
  • ให้ยาขับปัสสาวะ โดยขนาดของยาขึ้นอยู่กับความเหมาะสมและการตอบสนอง แลเต้องให้ยาโดยหลีกเลี้ยงการปัสสาวะในเวลากลางคืน
  • เจาะช่องท้องเพื่อระบายน้ำ สามารถระบายน้ำได้ถึง 5 ลิตรต่อครั้ง
  • ผ่าตัดเพื่อทำทางระบายน้ำในช่องท้อง
  • รผ่าตัดเปลี่ยนตับ สำหรับผู้ป่วยโรคตับแข็งระยะรุนแรง หรือมีภาวะตับวาย
เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง
ช่องท้องอักเสบ ภัยอันตราย ภายในช่องท้อง เกิดจากอะไร รัก... โรคช่องท้องอักเสบ เป็นอาการ เยื่อบุช่องท้องอักเสบ ( Peritonitis ) คือการอักเสบที่เยื่อบุช่องท้อง เป็นโรคติดเชื้อจากแบคทีเรีย เชื้อรา มะเร็งหรือสารเคมี...
โรคไตรั่ว ไตอักเสบเนโฟรติก ภาวะโรคไตเรื้อรังรักษาอย่างไ... โรคไตรั่ว โรคไตอักเสบเนโฟรติก ความผิดปรกติของไต แบบเรื้อรัง เกิดจากอะไร อาการของโรคไตรั่ว โรคไตอักเสบเนโฟรติก คืออะไร การรักษาโรคไตรั่ว โรคเรื้อรังของ...
โรคคอพอก ภาวะขาดสารไอโอดีน รักษาและป้องกันอย่างไร... โรคคอพอก คืออะไร สาเหตุ อาการ การป้องกัน เป็นโรคคอพอก ควรรับประทานอะไร คอบวม คอพอก วิธีตรวจโรคคอพอกทำอย่างไร ไทรอยด์ กับ คอพอก ต่างกันอย่างไร โ...
โรคคอตีบ โรคติดเชื้อ เกิดจากอะไร รักษาอย่างไร... โรคคอตีบ ภาษาอังกฤษ เรียก Diphtheria ถือเป็นโรคติดต่อ โรคติดเชื้อ ที่มีอาการร้ายแรง เกิดจากติดเชื้อแบคทีเรีย ซึ่งเชื้อโรคจะเข้าไปทำให้อักเสบที่เยื่อบุ...

ความผิดปรกติของร่างกาย ที่แสดงออกด้วย การคลื่นไส้ อาเจียน อ้วก อาการเหล่านี้ แสดงให้เห็นถึงโรคต่างๆ ที่มาจากระบบทางเดินอาหาร ระบบหู หรือ ระบบประสาทและสมอง การอ้วกนั้นเกิดจากโรคอะไรบ้าง

อ้วก นั้นไม่ใช่โรค แต่เป็นอาการของโรคที่แสดงออกมาให้เห็น อาการคลื่นไส้ (Nausea) จะแสดงออกมาก่อน อาการอ้วก (Vomiting) สำหรับการคลื่นไส้อาเจียน สามารถเกิดขึ้นได้กับ คนเพศทุกวัย อาการเหล่านี้ไม่รุนแรง แต่ในบางกรณีก็มีความรุนแรงเช่นหากมีการปวดหัวอย่างรุนแรง จนถึงขั้น หมดสติ

คลื่นไส้อาเจียน คือ ภาวะการขับของเสียออกจากร่างกาย ออกจากกระเพาะอาหารทางปาก ซึ่งเกิดจากการบีบรัดตัวของระบบทางเดินอาหาร ตั้งแต่ลำไส้ตอนบน กระเพาะอาหาร หลอดอาหาร กระบังลม รวมถึงกล้ามเนื้อทรวงอก

สาเหตุของการคลื่นไส้อาเจียน คือ การถูกกระตุ้นจากสมอง ทำให้ระบบทางเดินอาหาร ตั้งแต่ลำไส้ตอนบน กระเพาะอาหาร หลอดอาหาร กระบังลม รวมถึงกล้ามเนื้อทรวงอก บีบตัว ซึ่งการบีบตัวนี้แหละ ทำให้เกิดอาการคลื่นไส้และอาเจียนออกมาก โดยปัจจัยที่กระตุ้นให้เกิดการอาเจียน นั้นมีดังนี้

  • เกิดจากปัญหาสุขภาพจิต การความคุมอารมณ์ เช่น การเกิดภาพหลอน เป็นต้น
  • การได้รับกลิ่นฉุนอย่างรุนแรง หรือ อาการแพ้กลิ่นต่างๆที่ร่างกายไม่รับ เช่น กลิ่นน้ำหอมติดรถยนต์ กลิ่นเหม็นเน่าซากศพ เป็นต้น
  • การจินตนาการภาพ ที่ไม่พึงประสงค์ เช่น ภาพคนตาย ภาพอนาจารอย่างน่ารังเกรียจ ภาพอุบัติเหตุสยดสยอง ภาพอาหารเน่า เป็นต้น
  • ปัญหาระบบประสาทหูผิดปรกติ ที่เป็นระบบการทรงตัวของร่างกาย ซึ่งทำให้เกิดอาการมึนหัว จนอาเจียนออกมา
  • การได้รับสารเคมีหรือยา เข้าสู่ร่างกาย ทำให้เกิดการขับสาเคมีออกจากร่างกาย โดยการอ้วกออกมา
  • การกินอาหารที่ไม่สะอาด หรือ อาหารดิบ เมื่อร่างกายได้รับอาหารที่ไม่สุก หรือ ดิบ หรือ เป็นของเน่าเสีย ร่างกายจะมีกลไกในการขับอาหารออกมา โดยการอ้วก
  • เกิดจากการตั้งครรภ์ เรียกอาการแบบนี้ว่า อาการแพ้ท้อง
  • เกิดจากการดื่มสุรา เมื่อแอลกฮอล์เข้าสู่ร่างกายซึมเข้าสู่เส้นเลือด มากทำให้ร่างกายเสียการทรงตัว เวียนหัว จนอวดออกมา

อาการคลื่นไส้ และ อาเจียน นั้นเป็นลักษณะอาการของโรค ดังต่อไปนี้

โรคอะคาเลเซีย โรคระบบทางเดินอาหาร กินข้าวไม่ได้ โรคไม่ติดต่อโรคอะคาเลเซีย ไขมันพอกตับ ไตรกรีเซอไรด์ในเลือดสูง ไขมันเกาะที่ตับ โรคตับไขมันพอกตับ ตับอักเสบ โรคตับอักเสบ โรคเป็นพิษต่อตับ โรคตับตับอักเสบ
โรคฝีที่ตับ โรคฝีตับ โรคตับ โรคติดเชื้อโรคฝีในตับ ตับวาย ตับหล้มเหลว โรคตับ กินยาพาราเกินขนาดตับวาย อุ้งเชิงกรานอักเสบ ปวดท้องน้อย มีเซ็กส์กับคนเป็นหนองใน โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อุ้งเชิงกรานอักเสบ
ท้องผูก ขี้ไม่ออก ขี้แข็ง อาการถ่ายอุจจาระไม่ออกท้องผูก โรคฝีในสมอง โรคสมอง โรคติดเชื้อ ฝีที่สมองฝีในสมอง โรคซีวีเอ โรคอัมพาต ภาวะสมองขาดเลือด โรคสมองขาดเลือดโรคสมองขาดเลือด
มะเร็งช่องปาก โรคมะเร็ง โรคในช่องปาก เป็นมะเร็งช่องปากมะเร็งช่องปาก โรคพิษสุนัขบ้า โรคกลัวน้ำ โรคติดต่อ โรคติดเชื้อโรคพิษสุนัขบ้า โรคพยาธิใบไม้ในปอด โรคพยาธิ โรคปอด โรคในทรงอกโรคพยาธิใบไม้ในปอด
มะเร็งลำไส้เล็ก โรคระบบทางเดินอาหาร โรคมะเร็ง เนื้อร้ายมะเร็งลำไส้เล็ก ลำไส้เล็กอุดตัน โรคระบบทางเดินอาหาร โรคไม่ติดต่อ โรคลำไส้โรคลำไส้เล็กอุดตัน ลำไส้ขาดเลือด ไส้เน่า โรคระบบทางเดินอาหาร โรคไม่ติดต่อโรคลำไส้ขาดเลือด
ลำไส้อักเสบ โรคระบบทางเดินอาหาร โรคไม่ติดต่อ โรคลำไส้โรคลำไส้อักเสบ โรคไส้เลือน โรคระบบทางเดินอาหาร โรคลำไส้ โรคไม่ติดต่อโรคไส้เลือน มะเร็งกระเพาะอาหาร โรคระบบทางเดินอาหาร โรคไม่ติดต่อ การรักษามะเร็งมะเร็งกระเพาะอาหาร
โรคกระเพราะ แผลในกระเพาะอาหาร แผลเป็บติค โรคระบบทาเดินอาหารแผลในกระเพาอาหาร มะเร็งหลอดอาหาร โรคมะเร็งหลอดอาหาร โรคมะเร็ง โรคไม่ติดต่อมะเร็งหลอดอาหาร โรคหลอดอาหารอักเสบ โรคระบบทางเดินอาหาร โรคไม่ติดต่อ แสบคอโรคหลอดอาหารอักเสบ
นิ่วในไต โรคไต โรคในช่องท้อง โรคไม่ติดต่อโรคนิ่วในไต ถุงน้ำในไต โรคไต โรคไม่ติดต่อ โรคที่ช่องท้องโรคถุงน้ำในไต ไตวายเรื้อรัง โรคไต โรคไม่ติดต่อ ไตอักเสบไตวายเรื้อรัง
โรคคุชชิง กลุ่มอาการคุชชิง อาการหน้าบวม โรคไม่ติดต่อโรคคุชชิง โรคแอดดิสัน โรคต่อมหมวกไต โรคฮอร์โมน โรคไม่ติดต่อโรคแอดดิสัน ต่อมทอนซิลอักเสบ โรคติดเชื้อ ต่อมทอนซิล เจ็บคอต่อมทอนซิลอักเสบ
โรคหูน้ำหนวก โรคหูชั้นกลางอักเสบ โรคหู โรคหูคอจมูกโรคหูน้ำหนวก โรคประสาท โรคสมอง โรคไม่ติดต่อ รักษาโรคประสาทโรคประสาท โรคเวียนศีรษะ โรคหู บ้านหมุน โรคไม่ติดต่อโรคบ้านหมุน
โรคสมองอักเสบ โรคสมอง โรคติดเชื้อ ภาวะสมองอักเสบโรคสมองอักเสบ เยื่อหุ้มสมองอักเสบ โรคสมอง โรคติดเชื้อโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ ตับแข็ง ภาวะตับแข็ง โรคตับแข็ง โรคตับโรคตับแข็ง
ไทยรอยด์ โรคต่อมไทรอยด์ โรคระบบฮอร์โมน เจ็บคอโรคไทรอยด์ ช่องท้องอักเสบ เยื่อบุท้องอักเสบ โรคระบบทางเดินอาหาร โรคไม่ติดต่อโรคช่องท้องอักเสบ ตับอ่อนอักเสบ โรคตับ การติดเชื้อ อาการโรคตับโรคตับอ่อนอักเสบ
โรคถุงน้ำดีอักเสบ โรคติดเชื้อ โรคในช่องท้อง โรคระบบทางเดินอาหารโรคถุงน้ำดีอักเสบ ติดเชื้อในกระแสเลือด ติดเชื้อในกระแสดลหิต โรคติดเชื้อโลหิตเป็นพิษ โรคหูดับ โรคหูดับเฉียบพลัน โรคหู ไม่ได้ยินเสียงโรคหูดับ
กาฬโรค โรคติดต่อ โรคติดเชื้อ วิธีรักษากาฬโรคโรคกาฬโรค ไข้กาฬหลังแอ่น โรคติดต่อ โรคติดเชื้อ โรคระบบทางเดินหายใจโรคไข้กาฬหลังแอ่น ไข้รากสาดน้อย ไข้หัวโกร๋น ไข้ไทฟอยด์ โรคติดเชื้อไข้ไทฟอยด์
อีโบล่า โรคติดต่อ โรคติดเชื้อ โรคระบาดติดเชื้อไวรัสอีโบล่า ไข้หวัดนก H5N1 โรคติดต่อ โรคระบาดไข้หวัดสายพันธุ์ใหม่H5N1 โรคฝีดาษ ไข้ทรพิษ โรคติดต่อ โรคระบาดโรคฝีดาษ
โรคมือเท้าปาก โรคปากเปื่อยเท้าเปื่อย โรคติดต่อ โรคติดเชื้อโรคมือเท้าปาก ไข้เลือดออก โรคติดต่อ โรคติดเชื้อ ยุงลายกัดโรคไข้เลือดออก โรคต้อหิน โรคตา ตาต้อ โรคเกี่ยวกับดวงตาโรคต้อหิน
โรคกระเพาะอักเสบ โรคระบบทางเดินอาหาร โรคไม่ติดต่อ ปวดท้องโรคกระเพาะอาหารอักเสบ ไวรัสตับอักเสบบี โรคตับ โรคติดเชื้อ ติดเชื้อไวรัสโรคไวรัสตับอักเสบบี ไส้ติ่งอักเสบ โรคไม่ติดต่อ โรคในช่องท้อง โรคระบบทางเดินอาหารโรคไส้ติ่งอักเสบ

การป้องกันการคลื่นไส้และอาเจียน

สำหรับอาการคลื่นไส้อาเจียน สามารถป้องกันภาวะนี้ได้ ด้วยวิธีการดังต่อไปนี้

  • พักผ่อนให้เพียงพอ
  • ผ่อนคลายและพยายามอย่าเครียด
  • ไม่ควรนอนราบ เนื่องจาก การนอนราบจะทำให้อาเจียนออกมาง่าย
  • หากมีอาการอ้วกอยู่ ให้กินยาบรรเทาอาการอ้วก แต่ต้องกินยาตามคำสั่งแพทย์
  • หลีกเลี่ยงการถูกกระตุ้นให้เกิดอาการคลื่นไส้อาเจียน
  • ปรับสภาพสิ่งแวดล้อมรอบตัว ให้มีอากาศถ่ายเทสะดวก ไม่มีกลิ่นอับ
  • กินอาหารที่สะอาด ถูกสุขลักษณะ
  • ดื่นน้ำให้เพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย
เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง
เริม โรคติดเชื้อจากการมีเพศสัมพันธ์ รักษาอย่างไร... เริม ภาษาอังกฤษ เรียก Herpes simplex จัดว่าเป็น โรคติดเชื้อ จากเชื้อไวรัสชนิดหนึ่งที่ผิวหนัง โดยมีลักษณะเป็นตุ่มใสๆที่ผิวหนัง ซึ่งสามารถหายเองได้ แต่ม...
ภาวะแคลเซียมในเลือดต่ำ ต่อมพาราไทรอยด์ผิดปรกติ ต้องทำอย... โรคแคลเซี่ยมในเลือดต่ำ Hypocalcemia โรคต่อมไร้ท่อ โรคไม่ติดต่อ หากกล้ามเนื้อเกร็ง มือเกรง ปากเกร็ง เท้าเกร็ง โรคนี้มีสาเหตุจากอะไร อาการ การรักษา การป...
โรคลำไส้ใหญ่อักเสบเรื้อรัง การอักเสบที่ระบบทางเดินอาหาร... โรคลำไส้ใหญ่อักเสบเรื้อรัง โรคยูซี โรคระบบทางเดินอาหาร เกิดที่ลำไส้ใหญ่ รักษาไม่หายขาด สาเหตุ อาการ การรักษาทำอย่างไร ผู้ป่วยต้องทำอย่างไร ลำไส...
โรคชั้นประหยัด ภาวะหลอดเลือดดำอุดตัน ภัยใกล้ตัวสำหรับคน... โรคชั้นประหยัด คือ ภาวะหลอดเลือดดำส่วนลึกอุดตัน ทำให้เกิดการอักเสบ หากทำให้ลิ่มเลือดอุดตัน อาจทำให้ลิ่มเลือดเข้าสู่ปอดและหัวใจ เป็นอันตรายถึงชีวิตได้ ...