ต้นมะลิ สุมนไพรกลิ่นหอม ดอกไม้ประจำวันแม่ พืชท้องถิ่น ลักษณะของต้นมะลิ เป็นอย่างไร สรรพคุณของมะลิ ช่วยสมานแผล บำรุงหัวใจ แก้อักเสบ สำหรับโทษของมะลิ มีอะไรบ้าง

ต้นมะลิ ดอกมะลิ สมุนไพร สรรพคุณของมะลิ

ต้นมะลิ ( Arabian jasmine) ชื่อวิทยาศาสตร์ของมะลิ คือ Jasminum sambac (L.) Aiton ชื่อเรียกอื่นๆของต้มมะลิ เช่น มะลิขี้ไก่ มะลิหลวง มะลิป้อม มะลิซ้อน มะลิมะลิลา เตียมูน ข้าวแตก บักหลี่ฮวย เซียวหน่ำเคี้ยง หม้อลี่ฮวา เป็นต้น ชื่อเหล่านี้ก็คือ ต้นมะลิ แต่แตกต่างกันออกไปตามท้องถิ่น ถิ่นกำเนิดของต้นมะลิอยู่ในประเทศอินเดีย

มะลิในประเทศไทย

สำหรับต้นมะลิในประเทศไทย เป็นพืชที่อยู่คู่สังคมมาช้านาน ดอกมะลิ นำมาใช้ประโยชน์หลากหลายทั้งในวัฒรธรรม ประเพณี และ ในอาหาร ดอกมะลิ เป็นพืชเศรษฐกิจ นิยมนำมาร้อยพวงมาลัยบุชาพระ พวงมาลัยแสดงถึงความกตัญญูต่อผู้มีพระคุณ นอกจากนี้ ต้นมะลิยังเป็น ไม้มงคล คนไทยโบราณยังเชื่ออีกว่า บ้านใดปลูกต้นมะลิไว้ประจำบ้าน จะทำให้คนในบ้านมีความบริสุทธิ์

ลักษณะของต้นมะลิ

ต้นมะลิ เป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก สามารถขยายพันธุ์ได้โดย การปักชำ และ การตอนกิ่ง ต้นมะลิชอบดินร่วนซุย ชอบแสงแดดจัด ลักษณะของต้นมะลิ มีดังนี้

  • ลำต้นมะลิ ลักษณะกลม แตกกิ่งก้านสาขามากมาย ความสูงประมาณ 1 ถึง 2 เมตร
  • ใบมะลิ ลักษณะใบเป็นใบประกอบ ออกเรียกสลับกันตามกิ่งก้าน ใบสีเขียว ลักษณะเหมือนขนนก รูปไข่รี ปลายใบแหลม โคนใบมนสอบ ขอบใบเรียบ ใบเป็นมัน
  • ดอกมะลิ ลักษณะดอกออกเป็นกระจุก ในหนึ่งกระจุกมีหลายดอก ดอกตามซอกใบและปลายกิ่ง ดอกมะลิมีสีขาว กลิ่นหอม
  • ผลมะลิ ผลเป็นผลสด

สรรพคุณของมะลิ

ต้นมะลิ เราสามารถนำมาใช้เป็นสมุนไพรได้อย่างไรบ้าง ซึ่งสามารถใช้ได้ทุกส่วน เช่น ดอกมะลิ ใบมะลิ และ รากของต้นมะลิ โดยรายละเอียด ดังนี้

  • รากมะลิ สรรพคุณแก้ร้อนใน ขับประจำเดือน แก้เสียดท้อง รักษาหลอดลมอักเสบ แก้ปวดเคล็ดขัดยอก
  • ใบมะลิ สรรพคุณแก้ไข้ รักษาแผลฟกชำ แก้ปวดท้อง แก้แน่นท้อง รักษาอาการท้องเสีย รักษาแผลเรื้อรัง บำรุงสายตา ช่วยขับถ่าย โรคผิวหนัง
  • ดอกมะลิ สรรพคุณช่วยผ่อนคลาย ลดความเครียด แก้ปวดหัว แก้หืดหอบ บำรุงหัวใจ

โทษของมะลิ

สำหรับการใช้ประโยชน์จากต้นมะลิ ด้านการบำรุงร่างกายและรักษาโรค มีข้อควรระวังการใช้ประโยชน์จากมะลิ ดังนี้

  • รากของมะลิ มีความเป็นพิษ หากกินรากมะลิ อาจทำให้สลบได้
  • น้ำมันหอมระเหยจากดอกมะลิ ใช้ทาภายนอกเท่านั้น ห้ามรับประทาน หรือ ใส่ในอาหาร หรือ ขนม เป็นอันตรายต่อสตรีมีครรภ์
  • ดอกมะลิ ไม่ควรนำมารับประทาน เพราะ อาจส่งผลต่อระบบประสาทและสมองได้
  • ดอกมะลิ มีฤทธิ์เป็นยาหอมเย็น หากใช้ในปริมาณที่ไม่เหมาะสม อาจทำให้จุกเสียดแน่นท้องได้
  • การดื่มน้ำลอยดอกมะลิ อาจมีสารตกค้าง ควรล้างทำความสะอาด หรือใช้ดอกมะลิจากแหล่งที่เชื่อว่าสะอาด

แคนา หรือ แคป่า พืชท้องถิ่น ผักป่า สมุนไพร ไม้มงคล นิยมปลูกเป็นไม้ประดับ ดอกแคนำมารับประทานเป็นผักสด ลักษณะของต้นแคนา เป็นอย่างไร สรรพคุณของแคนา เช่น ขับเสมหะ ขับประจำเดือน ช่วยเจริญอาหาร ขับลม โทษของแคนา

แคนา แคป่า สมุนไพร สรรพคุณของแคนา

ต้นแคนา มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Dolichandrone serrulata Wall. ex DC. สำหรับชื่อเรียกอื่นๆของแคนา เช่น ภาคเหนือ เรียก แคขาว แคเค็ตถวา แคแน แคฝอย แคฝา แคภูฮ่อ แคแหนแห้ ภาคอีสาน เรียก แคทราย ภาคตะวันออก เรียก แคยาว แคอาว ภาคใต้ เรียก แคยอดดำ เป็นต้น

ต้นแคนา พบกระจายอยู่ทั่วไปประเทศแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ลาว พม่า เวียดนาม และไทย สำหรับประเทศไทยสามารถพบได้ภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออก และ ภาคกลาง และพบได้บ่อยตามทุ่งนาทางภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ประโยชน์ของแคนา

สำหรับต้นแคนา นำมาใช้ประโยชน์ทั้งการรักษาโรค อาหาร สร้างอาคารบ้านเรือน อาหารสัตว์ หรือ ปลูกเพื่อเป็นไม้ประดับ ไม้มงคลในบ้าน ดอกแคนา นำมาทำอาหาร เช่น แกงส้ม หรือ ลวกกินกับน้ำพริก ต้นแคนา เหมาะสำหรับปลูกให้ร่มเงาและเป็นไม้ประดับมงคล ดอกแคนาเป็นอาหารเสริมที่ดีสำหรับเลี้ยงสัตว์ เช่น วัว ควาย เนื้อไม้ของต้นแคนา นำมาสร้างอาคารบ้านเรือนได้ เช่น ทำเป็นเสา ไม้กระดาน ทำฝาบ้าน เป็นต้น

ลักษณะของต้นแคนา

ต้นแคนา เป็นไม้ยืนต้น ขนาดกลาง สามารถขยายพันธุ์ได้ด้วยการเพาะเมล็ดพันธ์ และ การปักชำ สามารถพบต้นแคนา ตามป่า ทุ่งนา ป่าเบญจพรรณ ลักษณะของต้นแคนา มีรายละเอียด ดังนี้

  • ลำต้นแคนา ความสูงประมาณ 20 เมตร ลำต้นเปลาตรง แตกกิ่งต่ำ เปลือกลำต้นสีน้ำตาลอ่อน ผิวลำต้นเรียบ
  • ใบแคนา ลักษณะเป็นใบประกอบ สีเขียว ใบรี ปลายใบแหลม โคนใบเบี้ยว ขอบใบหยัก
  • ดอกแคนา ลักษณะดอกแคนาเป็นช่อ ดอกมีขนาดใหญ่ คล้ายรูปแตร ดอกสีขาว ดอกออกตามปลายกิ่ง ดอกแคนามีกลิ่นหอม  ดอกแคนาจะบานตอนกลางคืน ดอกแคนาดอกช่วงเดือนมีนาคมถึงเดือนมิถุนายน ของทุกปี
  • ผลแคนา ลักษณะเป็นฝัก เจริญเติบโตจากดอกแค ลักษณะฝักแบน ฝักโค้งและบิดเป็นเกลียว ภายในฝักมีเมล็ด เมล็ดรูปสี่เหลี่ยม

สรรพคุณของแคนา

สำหรับการใช้ประโยชน์จากแคนา หรือ แคป่า ด้านการบำรุงร่างกายและการรักษาโรค สามารถใช้ประโยชน์จาก ส่วนต่างๆ คือ ดอก เมล็ด ราก เปลือก และ ใบ โดย สรรพคุณของแคนา มีดังนี้

  • ดอกของแคนา รสหวาน มีฤทธิ์เย็น สรรพคุณขับเสมหะ ขับประจำเดือน ขับเลือด ช่วยเจริญอาหาร ขับลม
  • ใบของแคนา มีฤทธิ์เย็น สรรพคุณรักษาแผล รักษาแผลในช่องปาก
  • เมล็ดของแคนา รสหวาน มีฤทธิ์เย็น สรรพคุณแก้อาการปวดเมื่อย แก้อาการโรคชัก
  • รากของแคนา รสหวาน มีฤทธิ์เย็น สรรพคุณขับแก้เสมหะ ขับลม บำรุงโลหิต
  • เปลือกของแคนา รสหวาน มีฤทธิ์เย็น สรรพคุณแก้ท้องอืดท้องเฟ้อ ช่วยขับเลือดสำหรับสตรีหลังคลอด

โทษของแคนา

สำหรับโทษของแคนา มีข้อควรระวังในการใ้ชประโยชน์จากแคนา ดังนี้

  • ดอกแคนา สรรพคุณเป็นยาขับเลือด ขับประจำเดือน สำหรับสตรมีครรภ์ หากใช้ดอกแคนาอาจทำให้เลือดออก ตกเลือด เป็นอันตรายต่อบุตรในครรภ์
ขายถุงกระสอบ ถุงกระสอบ ถุงสายรุ้ง ขายถุงสายรุ้ง
โรคและการรักษาโรค

โรคฉี่หนู แล็คโตสไปโรซิส โรคติดเชื้อ โรคระบบประสาท
โรคฉี่หนู หรือ โรคเลปโตสไปโรซิส

ท้องร่วง ท้องเสีย ขี้แตก โรคติดเชื้อ
ท้องร่วงจากเชื้ออีโคไล (E. coli)
ไตอักเสบ โรคไต โรคไม่ติดต่อ โรคไตอักเสบ
โรคไตอักเสบ
โรคไตรั่ว โรคไต ไตอักเสบเนโฟรติก ภาวะไตรั่ว
โรคไตรั่ว หรือ ไตอักเสบเนโฟรติก
โรคไตวายเฉียบพลัน โรคไต ภาวะไตวาย โรคไม่ติดต่อ
ไตวายเฉียบพลัน
โรคไตวายเรื้อรัง โรคไต ไตบายเรื้อรัง โรคไม่ติดต่อ
ไตวายเรื้อรัง
โรคไต ภาวะถุงน้ำในไต โรคถุงน้ำในไต โรคไม่ติดต่อ
โรคถุงน้ำในไต
โรคนิ่วในไต ภาวะไตอักเสบ โรคไต โรคไม่ติดต่อ
โรคนิ่วในไต
โรคต่างๆ

โรคสมอง โรคเกี่ยวกับระบบความจำ โรคเกี่ยวกับสมอง สมองผิดปรกติ
โรคสมอง

โรคในช่องปาก ความผิดปรกติใชช่องปาก โรคปาก การรักษาโรค
โรคในช่องปาก
โรคกระดูก โรคข้อ เกี่ยวกับข้อและกระดูก การรักษาโรค
ข้อและกระดูก
โรคระบบทางเดินอาหาร โรคในช่องท้อง โรคระบบย่อยอาหาร โรคระบบขับถ่าย
ระบบทางเดินอาหาร
โรคระบบทางเดินหายใจ โรคเกี่ยวกับการหายใจ โรคปอด โรคในช่องอก
ระบบทางเดินหายใจ
โรคไต โรคระบบกรองเลือด ระบบไตผิดปรกติ โรคต่างๆ
โรคไต
สมุนไพร แยกตามสรรพคุณ

สมุนไพรบำรุงเหงือกและฟัน สมุนไพร สมุนไพรไทย
บำรุงเหงือกและฟัน

สมุนไพรแก้หอบหืด สมุนไพร สมุนไพรไทย
รักษาหืดหอบ
สมุนไพรแก้ท้องเสีย สมุนไพร สมุนไพรไทย
แก้ท้องเสีย
สมุนไพรสมองและระบบประสาท สมุนไพร สมุนไพรไทย
บำรุงระบบประสาท
สมุนไพรรักษาหลอดลมอักเสบ สมุนไพร สมุนไพรไทย
รักษาหลอดลมอักเสบ
สมุนไพรช่วยขับประจำเดือน สมุนไพร สมุนไพรไทย
ช่วยขับประจำเดือน
สมุนไพรบำรุงหัวใจ สมุนไพร สมุนไพรไทย
บำรุงหัวใจ
สมุนไพรช่วยลดไข้ สมุนไพร สมุนไพรไทย
ช่วยลดไข้
เรื่องสมุนไพรน่ารู้

ผักชีฝรั่ง สมุนไพร สมุนไพรไทย สรรพคุณของผักชีฝรั่งผักชีฝรั่ง

ซ่อนกลิ่น สมุนไพร สมุนไพรไทย สรรพคุณซ่อนกลิ่นซ่อนกลิ่น
ข่า สมุนไพร สมุนไพรไทย พืชสวนครัวข่า
กุยช่าย สมุนไพร สมุนไพรไทย ผักสวนครัวกุยช่าย
ว่านโด่ไม่รู้ล้ม สมุนไพร สมุนไพรไทย เพิ่มสมรรถภาพทางเพศว่านโด่ไม่รู้ล้ม
บัว บัวหลวง สมุนไพร สมุนไพรไทยบัวหลวง

อ้อย ต้นอ้อย สมุนไพร สมุนไพรไทยอ้อย
กวาวเครือ สมุนไพร สมุนไพรไทย ทำให้นมโตกวาวเครือขาว